از بين بردن بوي بد دهان با درمانهاي دندانپزشکي

بوي بد دهان را مي توان بوسيله راههاي ساده بهداشتي از ميان برد . براي از بين بردن بوي بد دهان بايد وضعيت پزشکي و دندان پزشکي شخص مورد مطالعه قرار گيرد .

اگر طعم دهان شما بدبو مي باشد اولين قدم مراجعه به دندان پزشک مي باشد با مراجعه به دندان پزشک و معاينه کامل وضعيت پوسيدگي هاي دنداني و بيماري لثه ( پريودنتال )در دهانشان مشخص مي شود .اگر اين مشکلات وجود نداشت بايد با يک پزشک حتماً مشورت شود تا وضعيت عفونت داخل بدن و عملکرد  کبد و کليه ها مورد بررسي قرار گيرد . بنابراين اگر چه ناراحتي هاي گوارشي ، کليوي ، تنفسي ، خوني ، هورموني ، سوء تغذيه مي تواند باعث بدبويي دهان شود ليکن مهمترين عامل بوي بد دهان رعايت نکردن بهداشت دهان و ابتلا به بيماريهاي لثه و پوسيدگي دندان است .

همچنين تجمع مواد غذايي و ميکروبها در لابه لاي پرزهاي زبان مي تواند بوي بد در دهان ايجاد کند. بوي بد دهان به چند گروه تقسيم بندي مي شود :

• بوي بد دهان ناشي از عوامل بيماري زا : عفونتهاي لثه ، ژنژيويت ، بخصوص درژنژيويت مزمن اگر همراه خونريزي باشد و موجب بوي زننده مي شود ، پوسيدگي دندانها ، تنفس دهاني

• بوي بد دهان ناشي از بيماريهاي عمومي بدن : دستگاه تنفس ، آبسه ريوي ، نارسايي کليه ، نارسايي کبد و ...

• بوي بد دهان ناشي از عوامل غيربيماري زا : سيگار کشيدن ، بوي بد دهان در هنگام صبح ( بعلت توقف حرکات گونه و زبان ) مسواک زدن قبل از خواب بسيار مهم است .

پروتزهاي دنداني ، دوران قاعدگي ، حاملگي ، علت بوي بد دهان مي تواند باشد و همچنين بوي بد دهان ناشي از استفاده از داروها چون چريان بزاق کم مي شود بوي بد دهان بيشتر مي شود .

افراديکه در رژيم غذايشان از فرآورده هاي گوشتي استفاده کنند . دهانشان بوهاي مختلفي نسبت به رژيم غذايي گياخواران دارد . غذاهايي که پروتئين زياد و مواد قندي کمي دارند بعلت ايجاد مواد سولفوردار باعث بد بو شدن دهان مي شود .

* استفاده از دهان شويه ها :

ميان دندانها را با مسواک نمي توان تميز نمود بنابراين حتماً از نخ دندان استفاده کنيد تا خرده هاي مواد غذايي که بين دندانها مي ماند و باعث بوي بد دهان مي شود به اين وسيله از ميان برود . دهان شويه ها  اطراف و زير لثه هايتان را تميز مي نمايد .

اگر شما فکر ميکنيد که دهانتان بد بو است . به اين مسئله توجه نمائيد که محققين گفته اند که نسبت بيشتر افرادي که فکر مي کنند بعلت بوي بد دهان از نظر اجتماعي رانده شده هستند . اصلاً دهانشان بدبو و نسبت فقط از لحاظ رواني زياد به اين مسئله فکر مي کنند .

چند روش ساده براي افراديکه دچار ناراحتي بوي بد دهان هستند :

۱) تميز کردن زبان

يکي از علتهاي بوي بد دهان باقي ماندن خرده هاي مواد غذايي و باکتريها در داخل دهان است . مسواک زدن و نخ دندان کشيدن بسيار مهم است . اما فراموش نکنيد حتماً روي زبانتان را تميز نمائيد . تجمع مواد غذايي و ميکروبها در لابه لاي پرزهاي زبان مي تواند بوي بددهان ايجاد کند . در حالت سلامت لايه هاي سطحي زبان به طور مداوم از طريق اصطکاک زبان با غذا ، کام و دندانها جلو فک بالا ، کنده مي شود و با سلولهاي جديد جايگزين مي شود . جريان آب دهان نيز سطح زبان را تميز مي کند . هنگاميکه حرکات زبان به علت بيماري يا حالات دردناک دهان محدود مي شود لايه هاي سطحي کنده شده روي زبان باقي مي ماند و همراه با بقاياي مواد غذايي و ميکروبها باعث بوي بد دهان مي شود بنابراين حتمآً بعد از غذا روي سطح زبان را هم مسواک بزنيد . در ضمن دهان شويه هم در درمان مي تواند مؤثر باشد .

۲ ) جويدن آدامس

وقتي دهان خشک باشد و بزاق در جريان نباشد . بوي دهان هم ايجاد مي شود . جويدن آدامس جريان بزاق را بيشتر مي کند و خود بزاق در برطرف کرن بوي دهان مؤثر است .

وقتي صبح زود دهان شما بدبو است تا درجه زيادي مربوط به جريان براق و محصولات آن مربوط مي شود .

چون در موقع خواب جريان بزاق کم است و در نتيجه دهان بدبو است . در اين رابطه جويدن آدامس بسيار مؤثر است . البته از آدامسهاي بدون قند استفاده نمائيد . مانند آدامسهاي با طعم نعناء .

البته تمام اين مواد بصورت موقت است .

درحاليکه شما چيزي که براق را زياد ميکند . آدامس مي باشد . يک نوع آدامسي که با Xylitol  شيرين شده است . Xylitol  يک جايگزين قندي است که نه تنها بزاق را افزايش مي دهد همچنين به جلوگيري از تشکيل باکتريها در داخل دهان کمک مي نمايد .

هرگز از آدامسهاي قندي استفاده نکنيد زيرا براي دندانها بسيار مضر است . از آدامسهاي با طعم  دارچين هم مي توانيد استفاده نمايند .

۳) آب زياد بنوشيد

نوشيدن آب براي سلامتي مفيد است و کمک مي کند مدت زمان کمتري باکتري ها و داخل دهان باقي بمانند و در جلوگيري از بوي بد دهان مؤثر است . جهت کاهش بوي دهان از سيگار کشيدن ، نوشيدن نوشابه هاي بودار خوردن غذاهاي با ادويه هاي زياد ، غذاهاي گوشتي زياد ، ..... در مواد چربي بسيار مؤثر است . رژيم غذايي فيبردار و سبزيجات اهميت زيادي دارد .

در خاتمه يادآور مي شويم بهترين راه برطرف نمودن بوي بد دهان ، مراجعه به دندان پزشک جهت ترميم دندانهاي پوسيده ، جرم گيري و ساير مراحل درمان بيماريهاي لثه است  و در مرحله بعد يادگيري روش صحيح مسواک کردن دندانها و زبان و استفاده از نخ دندان است که در اين موارد دندان پزشک شما را ياري خواهد نمود .

پوسيدگي هاي دوران شيرخوارگي

يکي از معضلات بسيار مهم ، بخصوص در کشورهاي جهان سوم پوسيدگي هايي است که در دو سال اول تولد شروع شده و باعث مشکلات بسيار زيادي براي کودک و والدين وي مي شود . اين پوسيدگي ها به سرعت پيشرفت مي کنند و در صورت عدم درمان باعث بروز درد و آبسه مي گردند.

در کشور ما طبق مطالعات انجام يافته در مناطق مختلف شيوع اين نوع پوسيدگي ها که در اصطلاح پزشکي به « Nursing Caries    » معروفند ،  حدود ۲۰ درصد گزارش شده است . از مهمترين علل اين پوسيدگي ها مصرف شير ( چه شير مادر و چه شير خشک ) يا مايعات شيرين در فاصله شب تا صبح به هنگام خواب کودک است . در اين فاصله ،  به علت کاهش ترشح بزاق و قرار گرفتن مايعات شيرين بر روي دندانها در حضور ميکروبهاي پوسيدگي زا ، روند پوسيدگي شروع شده و رو به پيشرفت مي گذارد و تکرار عادت منجر به ايجاد پوسيدگي مي گردد . غالبا" اولين پوسيدگيها روي دندانهاي شيري عقب پيشرفت مي کند . بهترين روش جهت پيشگيري ، قطع مصرف مايعات شيرين و يا شير از شش ماهگي به بعد در شب يا در صورت عدم امکان قطع شير ، تميز کردن دهان و دندانها بعد از مصرف اين مايعات مي باشد . در صورت بروز پوسيدگي درمان هر چه سريعتر کودک الزامي است .

 پوسيدگي  دندان

بايد دانست که در ايجاد پوسيدگي دندان سه عامل مهم نقش عمده دارند . اين سه عامل لازم و ملزوم يکديگرند و با کنترل يک يا دو عامل بمقدار زيادي از پيدايش پوسيدگي ميتوان پيشگيري کرد .

اين سه عامل عبارتند از :

الف - وجود مواد قندي در دهان

ب - وجود باکتريها در دهان

ج - نوع ترکيب فيزيکي و شيميايي ( جنس ) دندان

 

رابطه سه عامل فوق در ايجاد پوسيدگي را اينطور ميتوان تعبير و تفسير نمود که در دهان همه افراد انواع مختلفي از ميکربها و قارچها وجود دارند که در روي سطوح جونده بخصوص بين شيارها و حفرات کوچک و يا بين سطوح تماس دندانها قرار گرفته اند . اين باکتريها همراه با بزاق و باقيمانده غذاها مخصوصاً مواد قندي که بهترين محيط تکثير براي اين موجودات ميباشد ، توده چسبنده و شفافي  را در سطح دندانها بوجود مي آورند که اين توده شفاف ميکربي را پلاک دنداني مي نامند .

با ورود مکرر مواد غذائي مخصوصاً اگر شيرين باشند ، ميکروبهاي موجود در پلاک دنداني ماده قندي را تخمير نموده ،‌اسيد توليد مي کنند . اين اسيد روي ميناي دندان اثر کرده باعث انحلال آن و ايجاد پوسيدگيها از همين نقاط ضعيف شده ميناي دندان مي شوند ، چنانچه ترکيب فيزيکي و شيميائي ميناي دندان در اثر سوء‌تغذيه مادر و يا کودک و يا عدم مصرف مواد ضروري مانند فلورايد حساس و ضعيف تر شده باشد اسيد بوجود آمده با از بين بردن سريع ميناي دندان باعث پيشرفت پوسيدگي به داخل عاج و سپس مغز ( پالپ ) دندان مي شود .

 

الف - وجود مواد قندي در دهان

مصرف زياد مواد قندي سبب افزايش ميزان پوسيدگيهاي دندان خواهد شد . مطالعات متعدد نشان داده اند که تکرر مصرف مواد قندي در بين وعده هاي غذا بمقدار پوسيدگي مي افزايد . مخصوصاً اگر مواد قندي مصرف شده سفت و چسبنده باشند . علت ايجاد پوسيدگي تخمير مواد قندي بوسيله ميکربهاي موجود در دهان و توليد اسيد ميباشد که در نتيجه انحلال ميناي دندان را بدنبال خواهد داشت . با ادامه اثر اسيد توليد شده در دندان بتدريج پوسيدگي بوجود مي آيد .

آزمايشات مکرر نشان داده اند که پس از مصرف هر وعده غذا در اثر تخمير باقيمانده مواد غذائي بين دندانها حدود ۲۰ دقيقه اسيد در دهان توليد مي شود که با احتساب سه وعده غذاي مصرفي کلا يک ساعت اسيد در دهان بوجود مي آيد .

چنانچه فردي در بين وعده هاي غذائي  سه مرتبه تغذيه نمايد در مجموع يک ساعت  در دهانش در اثر تخمير مواد غذائي بوسيله ميکربها اسيد بوجود مي آيد . بطور کلي اين فرد در خلال ۲۴ ساعت مدت دو ساعت بزاقش حالت اسيدي دارد که چنانچه مواد قندي زيادتري مصرف نمايد و يا در عمل بهداشت و مسواک زدن کوتاهي نمايد افزايش پوسيدگي امري حتمي خواهد بود .

 

ب - وجود باکتريها در دهان

در اين مورد مختصراً بايد گفت که عدم رعايت بهداشت و مراقبت از دندانها و وجود پوسيدگيهاي فراوان باعث افزايش ميکروبهاي پوسيدگي زا در دهان مي شود . بدنبال آن پلاک ميکروبي روي دندانها افزايش يافته و تعداد بيشتري از دندانها مبتلا به پوسيدگي مي شوند .

 

ج - کمک به فرم گرفتن صحيح و استحکام دندانها

صرف نظر از استعدادهاي شخص در رابطه با وراثت که روي دندانها اثر کرده و از کنترل خارج ميباشد با رعايت اصولي چند ميتوان دندانهاي محکم و مقاومتري در اطفال بوجود آورد . اين نکات عبارتند از :

۱ - تغذيه صحيح مادر باردار و کودک پس از تولد :

تغذيه مادر باردار با مشورت پزشک و تغذيه کودک با در نظر گرفتن تناسب سني با نظارت پزشک و دندانپزشک ميباشد . با رساندن مواد غذائي اساسي به جنين از طريق تغذيه صحيح مادر و بعد توسط خود کودک ، دندانهاي بهتر و مقاومتري فرم خواهد گرفت . در تغذيه غذاهاي اساسي و اصلي زير بايد موجود باشد .

• شير و فرآورده هاي آن

• گوشت

• سبزي وميوه

• نان و غلات

• مقدار قابل ملاحظه اي ويتامين A,B,C,D,E و کلسيم نيز بايد به بدن رسانده شود .

۲ - استفاده از فلورايد براي بالا بردن مقاومت دندانها در مقابل پوسيدگي :

مطالعات مختلف نشان داده اند که چنانچه به آبهاي آشاميدني مقدار کافي فلورايد اضافه گردد . در حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از ميزان پيدايش پوسيدگي کاسته خواهد شد . در صورتيکه آب آشاميدني حاوي فلورايد نباشد با تجويز دندان پزشک ميتوان از قرصهاي حاوي فلورايد استفاده کرد . ناگفته نماند مصرف بيش از حد فلورايد تغيير رنگ دندانها را بدنبال خواهد داشت .

در مناطقي که آب آشاميدني به اندازه لازم فلورايد دارد کاربرد خميردندانهاي حاوي فلورايد کافي خواهد بود .

 

علائم پوسيدگي دندان چيست ؟

۱- روي دندانها  لکه هاي قهوه اي و يا لکه هاي سفيدي که بعداً قهوه اي ميشوند ديده مي شود .

۲ - دندانها در مقابل شيريني و آب سرد و يا گرم حساس مي شوند .

۳ - هنگام جويدن غذا درد احساس ميشود .

۴ - غذا بين دندانها گيرميکند ( بين دو دندان که مبتلا به پوسيدگي شده اند بقاياي غذا ديده ميشود )

۵ - روي لثه آماس و يا جوش که محل خروج چرک ميباشد مشاهده ميشود .

۶ - در دهان و يا صورت درد يا تورم ديده ميشود .

توجه به نکات زير در حفظ بهداشت دهان کودکان ضروري است .

دندانهاي شيري نه تنها در عمل جويدن و تسهيل کار دستگاه هاضمه ، زيبائي و تکلم در دوران کودکي مؤثرند بلکه در نظم و زيبائي دندانهاي دائمي هم اهميت بسزائي دارند . بدين سبب والدين بايد بدانند که پوسيدگيهاي دندانهاي شيري به اندازه دندانهاي دائمي مهم بوده و بايد مورد توجه قرار گيرد . از دست دادن زودرس دندانهاي شيري اغلب باعث ايجاد اختلالات دنداني فکي در کودکان شده که نياز به درمانهاي ارتودنسي جهت رديف کردن دندانها و اصلاح روابط فکين در دوران جواني را بدنبال خواهد داشت . بعضي از والدين فکر مي کنند که تا سن ۷ سالگي تمام دندانهاي شيري مي افتد و بجاي آنها دندانهاي دائمي رويش مي يابند . برخلاف تصور اين افراد در اين سن تنها دندانهاي قدامي فک پايين و بالاي طفل مي افتد و جاي خود را به دندانهاي دائمي مي دهند و در حاليکه دندانهاي کرسي شيري در سنين يازده تا سيزده سال در دهان ممکن است باقي بمانند . بايد دانست که دندانهاي شيري پس از ظاهر شدن در دهان در معرض پوسيدگي قرار مي گيرند بدين علت والدين بايد در تميز نگهداشتن آنها توجه کرده و آنها را با گاز مرطوب تميز کنند و با رويش تعداد بيشتري از دندانها کودک را در مسواک زدن ياري نمايند و آموزش دهند .

طرز صحيح مسواک زدن بايد بدنبال تعاليمي باشد که از دندانپزشک دريافت مي کنند . والدين بايد کودکانشان را در مورد حوادثي که ممکن است در حين بازي و يا ورزش براي دندانهاي آنها پيش آيد آگاه ساخته و احتياطات لازم را به عمل آورند زيرا ممکن است صدمه يک دندان واقعآً جبران ناپذير باشد .