چند نکته پيرامون مسواک خوب و خمير دندان بارها و بارها شده که بيمارا از من در مورد مسواک خوب و اينکه چه خميردندانی را مصرف کنيم ..... سوال کرده اند..و اين سوال فکر ميکنم در ذهن خيلی های ديگه باشه بخصوص با اينهمه مسواک و خمير دندانی که در بازار هست و تبليغات زيادی که وجود دارد آدمی گيج ميشه که معيار انتخاب خمير دندان خوب و مسواک خوب چيست؟ در اين نوشته سعی ميکنم که چند نکته را در جهت افزايش آگاهيتان نسبت به اين موضوع متذکر شوم ....... در مورد خمير دندان بايد بگويم که اصلا حساسيتی نسبت به اين موضوع نداشته باشيد .... چرا ؟ راستش را بخواهيد خميردندانهای مختلف فرق آنچنانی با هم ندارند ..... بخصوص که در رعايت بهداشت دهان و دندان نوع خمير دندان حداقل نقش را دارد .... واقعيت را بخواهيد همه خمير دندانها شامل اين مواد هستند.... مواد شوينده .... مواد ساينده .... مواد کف کننده .... مواد مواد خوشبو کننده .... مواد حاوی فلورايد و يک بيس که ماده اصلی خمير دندان را تشکيل ميدهد ..... همه خمير دندانها اين مواد را دارند و فرقی که دارند با هم جزئی است و بسته به نوع مواد خوشبو کننده و يا نوع بسته بندی خمير دندانها شايد اختلافی باهم داشته باشند که اين اختلاف هم نقش چندانی در بهداشت دهان و دندان بازی نميکند .... به عنوان مثال برايم خميردندان سيگنال با پاوه هيچ فرقی ندارد و هر کدوم گيرم بياد استفاده ميکنم .... و به لحاض بهداشتی هم همينطور است و اينطور نيست که بگيم حالا سيگنال چی هست؟! به تبليغات در اين موارد اهميت ندهيد...... نوع مسواک بر خلاف خمير دندان از اهميت فوق العاده ای برخوردار است .... چرا ...؟ چون نقش اساسی در بهداشت دهان و دندان دارد. شما بدون خمير دندان ميتوانيد بخوبی دندانها را تميز کنيد اما اگر مسواک خوبی نداشته باشيد اين امر غير ممکن است برای همين سعی ميکنم شرايط يک مسواک خوب را برايتان مفصل توضيح بدم .... يک مسواک خوب آن است که بعد از اينکه مدتی استفاده شد پرز های آن پخش و پلا نشود .... عکس بالا را نگاه کنيد اين مسواک مفت هم نمی ارزد ميبينيد که چقدر پرز های آن پخش و پلا شده شايد بگيد که همه مسواک ها همچنين هستند و بعد از يک مدتی پخش و پلا ميشند..... نه اينطور نيست .... مسواک اگر خوب باشد به جای اينکه دو هفته ای داغون بشه سه چهار ماه بدون اينکه پرز هايش مشکلی پيدا کنند کار ميکنند..   اين مسواک حدود چهار ماه است که استفاده ميشود .... ميبينيد که پرز هايش صاف و سرحال هستند .... حال چرا بايد به پرز های مسواک  اهميت داد؟ واقعيت اينه که اگر به نوشته ای که در مورد نحوه مسواک زدن داشتم دقت کرده باشيد تميز کردن دندانها وقتی ميسر است که پرز های مسواک خاصيت flexibility  يا خاصيت ارتجاعی خود را از دست نداده باشند .... خاصيت ارتجاعی پرز مسواک به اين حالت گفته ميشود که وقتی پرز مسواک را خم کرديم به حالت اوليه خود برگردد... اين حالت باعث ميشود که پرز ها مواد غذائی را بخوبی تميز کنند اگر اين حالت نباشد پرز های مسواک موقعی که بروی دندان ميکشيم به جای اينکه مواد غذائی را تميز کنند از روی آن سر ميخورند و رد ميشوند .....           حال اگر مسواک خوبی داشته باشيم ماهها پرز های آن خاصيت ارتجاعی خود را حفظ ميکنند .... ولی مسواک بنجل ميبينی چند بار استفاده نکره پخش و پلا ميشه .... اگر مسواکی ديديد اينجوريه ديگه نخريد   چند نکته در مورد مسواک ..... همين الان بريد دستشوئی .... مسواکها را برسی کنيد هر کدوم مثل مسواک بده شده اند بيندازيدشان دور؟! يک مسواک نو بخريد .... اون ليوانی را هم که مسواک ها را توش ميذاريد يه نگاه بکنيد ..... اه ... اه .... تو رو بخدا يا خوب بشوئيد يا عوضش کنيد ... اين چيه ...؟ کف پرز ها را بخوبی برسی کنيد که خوب تميز شده باشد .... مسواک وسيله ای است که به تميز بودن خودش کمتر اهميت ميدهيم   اين عکسو ميبينيد ..... اين مسواک واقعا با اين کثيفی داشت مصرف ميشد که مصادره اش کردم !!!!!!..... آخه بيمارها که مياند و ميخوام دفعه بعد مسواک خودشونو بيارند تا با مسواک خودشون مسواک زدنو توضيح بدم فرصتی ميشه که مسواک هاشونو هم برسی کنم ..... اين مسواکی بوده که يه بنده خدائی آورده بود و تا آخرين روز هم مصرف ميکرده ......؟! از دستش گرفتم بهش ندادم تا بره يک مسواک نو بخره ميبينيد چقدر کثيفه ..... زياد تو بحر اين نريد که مسواک نرم بخرم يا زبر و..... آنچه که مهم است دقت در تميز کردن است و وضعيت پرز ها ی مسواک..... معمولا از تجربه دندانپزشک خود در زمينه اينکه چه مارکی از مسواکها خوب هستند استفاده کنيد چون هر کشوری فرق ميکند و در ضمن چندين مسواک با مارکهای متفاوت هستند که همه خوب هستند و در هر شهری ممکن است که مسواک خوب در دسترس متفاوت باشد لذا از ذکر اسامی مارک های خوب خودداری ميکنم....  دقت کنيد که اگر پر کردگی های ناجور داريد يا دندانهای پوسيده داريد که دارای لبه های تيز هستند اين حالت ها به مسواک شما آسيب ميرسانند و با شکستن پرز ها عملا اين خاصيت ارتجاعی پرزهای مسواک را از بين ميبرند .... سريعا نسبت به ترميم دندانها و پر کرددگی های ناجور اقدام کنيد و مسواک را هم عوض کنيد ..... مسواک هر چقدر هم خوب باشد در مقابل لبه های تيز دندان پوسيده نميتواند مقاومت کند .... لذا در اين حالت ها پخش و پلا شدن مسواک را به گردن نوع مسواک نيندازيد

آفت چيست ؟

آفت عود کننده :

تعريف : زخمهاي عود کننده بطور معمول در دوران طفوليت تا بلوغ شروع مي شوند و بهبودي آن حدود ۱ تا ۴ هفته طول مي کشد . زخم آفت معمولاً گرد يا بيضي بوده و يک حاشيه قرمز زنگ با مرکز زرد يا خاکستري دارد .

عوامل ايجاد کننده :

علت واقعي اين بيماري هنوز ناشناخته است . سابقه خانوادگي در يک سوم بيماران ديده مي شود . در حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد بيماران اختلالاتي مانند کمبود آهن يا فوليک اسيد يا ويتامين B12 دارند .

عواملي مانند هيجانات روحي ، ضربه ، قاعدگي ، حساسيتهاي غذايي نيز در ايجاد اين بيماري مؤثرند .

اين بيماري همچنين در ايدز و بندرت در کودکان همراه با گلو درد و تب و در بعضي از بيماريهاي ديگر ديده مي شود . با گذشت سن شدت بيماري کاهش و يا بهبود مي يابد و تا کنون عامل عفوني براي اين بيماري کشف نشده است .

علائم باليني :

آفت يا يک بيماري شايع بوده و تا ۲۰ درصد جمعيت را مبتلا مي سازد . در افرادي که سطح اقتصادي و اجتماعي بالاتري دارند شايعتر است و سه فرم عمده دارد :

۱ - فرم مينور ( کوچک ) که حدود ۸۰ درصد موارد را شامل مي شود . اين فرم عمدتاً در گروه سني ۱۰ تا ۴۰ سال ديده شده و ناراحتي مختصري ايجاد مي نمايد .

زخمهايي بين ۲ تا ۴ ميليمتر در لبها ، گونه ها ، کف دهان و زير زبان ايجاد مي شود . اين زخمها در لثه ها ، کام  و روي زبان شايع نيستند .

تعداد زخمها در يک زمان معمولاً کم بوده و بين ۱ تا ۶ عدد متغير است . ضايعات طي ۷ تا ۱۰ روز بهبود يافته ولي با فواصل نامنظمي ممکن است عود کند .

زخمهاي معمولاً گرد و يا بيضي بوده ولي ممکن است خطي باشند . رنگ زخم ابتدا زرد رنگ بوده ولي بتدريج خاکستري مي شود . حاشيه زخم ملتهب و قرمز رنگ است و بهبودي بدون جوشگاه صورت مي پذيرد .

۲ - فرم ماژور ( بزرگ ) حدود ۱۰ درصد موارد را شامل مي شود . اين زخمها بزرگتر بوده ، عود بيشتري داشته ، مدت بيشتري باقي مي ماند و از نوع مينور دردناکتر مي باشد . اندازه آنها ممکن است از يک سانتي متر هم بزرگتر شده و در هر جاي دهان حتي روي زبان و کام نيز ديده شوند . تعداد آنها کم ( معمولاً ۱ تا ۶ عدد ) و طي ۱۰ تا ۴۰ روز بهبود مي يابند . بهبودي آنها مي تواند با بجا گذاشتن جوشگاه باشد .

۳ - فرم شبه تبخال : اين فرم در سنين کمي بالاتر از فرمهاي قبلي ديده شده در خانمها شايعتر است . اين فرم بشدت دردناک بوده و آنقدر فواصل عود کم است که زخم تقريباً بطور مداوم وجود دارد .

اين فرم با ايجاد تاولهاي ريز شروع مي شود که سريعاً  تبديل به زخمهاي کوچک ( ۲ ميليمتري ) مي شوند . اين ضايعات در هر جاي دهان ممکن است باشند . اين زخمها بزرگتر شده و به يکديگر مي پيوندند تا يک زخم  ‌بزرگ که طي ۱۰ روز يا بيشتر بهبود مي يابد تشکيل شود . بدليل شباهت ظاهري اين فرم آفت به تبخال ، فرم شبه تبخال نام گرفته است ، ولي دليلي بر دخالت ويروس تبخال در اين بيماري وجود ندارد .

پيش آگاهي :

در عمده بيماران بيماري با گذشت عمر بهبود يافته يا دفعات عود کم مي شود . در صورتي که در يک فرد بالغ آفت شروع يا تشديد شود بايستي به يک عامل زمينه اي مشکوک شويم .

درمان :

ابتدا بايستي بيماريهايي که آفت معمولاً به همراه‌آنها ديده مي شود يا عوامل مستعد کننده عمومي براي ايجاد آفت رد شوند .

درمان هميشه رضايت بخش نيست ولي رعايت بهداشت دهان و استفاده از دهان شويه تتراسايکلين ، مي تواند به بهبودي بيمار کمک نمايد . در صورتي که ارتباط با يک ماده غذايي ( مثل گردو و پسته و .. ) ديده مي شود بايستي آن ماده غذايي از رژيم غذايي بيمار حذف شود .

آشنايي با ارتودنسي

معمولاً درجامعه ما ارتودنسي به معناي رديف کردن دندانها به منظور ايجاد زيبائي است ولي در واقع اين رشته دامنه فعاليت گسترده تر و وسيعتري دارد .

ارتودنسي شاخه اي ازعلم دندانپزشکي است که هدف آن ايجاد رابطه درست بين تمامي ساختمانهاي صورت يا تصحيح روابط نادرست ميان آنهاست .

مسئوليت اصلي ارتودنسي ، پيشگيري از ايجاد تغييرات دائمي نادرست در ساختمانهاي صورت است که با تشخيص ، پيشگيري و يا درمان انواع ارتباطهاي ناصحيح دندانها و ساختمانهاي اطراف آنها انجام مي شود . بديهي است که روابط نادرست ساختمانهاي صورت با يکديگر علاوه بر زيبائي ، در تنفس ، تکلم و تغذيه نيز ممکن است اختلال ايجاد کنند .

«  بهترين زمان ارتودنسي »

زماني که ساختمانهاي صورت در حال رشد و نمو هستند اصلاح روابط آنها معمولاً با هدايت صحيح روند رشد آنها انجام مي شود . بنابراين اعمال ارتودنسي در اين زمان راحت تر و ساده تر است و به زمان کمتري نياز دارد . از طرفي ميزان موفقيت هاي درمانهاي ارتودنسي در اين دوره زيادتر است .

بعد از کامل شدن رشد و شکل گرفتن روابط ساختمانهاي صورت با يکديگر ، در صورتي که اين روابط نادرست باشد تصحيح اين روابط ، زمان ، کار وانرژي بيشتري نياز دارد و ميزان موفقيت درمان کمتر است . بهترين سن مراجعه جهت معاينه ارتودنسي هنگام رويش دندانهاي دائمي جلو است .

اکثر درمانهاي ارتودنسي که در آنها نياز به تصحيح روابط اسکلتي فک باشد بهتر است در دختر بچه ها قبل از ۱۳ سالگي و در پسر بچه ها قبل از ۱۵ سالگي انجام شود . بهر حال والدين بايد توجه داشته باشند که هرگاه ناهنجاريهاي قابل توجهي در فک و دندانهاي کودک مشاهده کردند يا کودک آنها دچار عادات غلط نظير مکيدن انگشت است بايد هر چه زودتر به متخصص ارتودنسي مراجعه کنند .

* چگونه از ابتلا به ناهنجاريهاي فک و صورت پيشگيري کنيم ؟

اگر چه ارث نقش مهمي درايجاد ناهنجاريهاي فک و صورت دارد ولي با رعايت موارد زير ميتوان تا حد زيادي از اين ناهنجاريها جلوگيري کرد :

۱ - اهميت دادن به دندانهاي شيري و مراقبت از آنها ؛ بي توجهي به دندانهاي شيري باعث از دست رفتن زودهنگام اين دندانها و رويش نادرست دندانهاي دائمي مي شود . بعد از رويش دندانهاي شيري بايد کودک را جهت مسواک کردن دندانهايش کمک کنيم . بهتر است والدين براي مدتي دندانهاي کودک را مقابل آينه مسواک کنند تا کودک طريقه مسواک کردن صحيح را يادبگيرد . اگرکودک اصرار دارد که خودش دندانهايش را مسواک کند والدين بايد همزمان با کودک دندانهايشان را مسواک کنند تا کودک روش مسواک کردن را ياد بگيرد .

بهترين سن مراجعه جهت معاينه ارتودنسي هنگام رويش دندانهاي دائمي جلو است .

۲ - مراجعه به موقع و منظم به دندانپزشک ؛ مشاوره با دندانپزشک ، بخصوص بعد از رويش اولين دندانهاي دائمي مي تواند از ابتلا به بسياري از ناهنجاريهاي فک و صورت جلوگيري کند .

۳ - جلوگيري از ايجاد عادتهاي غلط در کودک ؛ بعضي از عادتهاي غلط کودکان عبارتست از : مکيدن انگشت ، فشردن زبان به طرف جلوي دهان ، مکيدن يا جويدن لب و جويدن ناخن .

در مورد چگونگي ايجاد ناهنجاريهاي در اثر اين عادت ها مختصيري توضيح مي دهيم .

* مکيدن انگشت :

مکيدن انگشت شست يا انگشتان ديگر يکي از عادتهايي است که در زمان نوزادي ممکن است در کودک وجود داشته باشد . گر چه اين عمل در نوزاد ممکن است نشانگر گرسنگي و اخطاري به والدين جهت توجه به تغذيه او باشد ، ولي باقي ماندن اين عادت بعد از دو يا سه سالگي مي تواند عامل پيدايش تغييرات دائمي در استخوان و دندانهاي فک بالاي کودک باشد .

بعضي از کودکان در زمان رويش دندانهايشان دوست دارند انگشتان يا دست خود را داخل دهان ببرند ، چون فشار روي لثه در زمان رويش دندانها باعث آرامش کودک مي شود . مي توان از وسايل بهداشتي که به عنوان دندانگير وجود دارد ، استفاده کرد تا مکيدن انگشت براي کودک عادت نشود .

در اثر فشار مداوم انگشت روي دندانها و استخوان جلو سقف دهان ، اين ناحيه به طرف بالا متمايل و به تدريج فاصله آن از فک پائين بيشتر مي شود . همچنين دندانهاي پيشين فک بالا به طرف خارج و دندانهاي پيشين فک پائين به سمت داخل منحرف مي شوند و بين دندانهاي فک بالا و پائين فاصله ايجاد مي شود . به طوري که فک بالا و پائين دندانها در ناحيه جلوي دهان به هم نمي رسند .