فلوراید و نحوه استفاده از آن

فلوراید در کاهش تخریب دندانی مؤثر است : در آب نوشیدنی معمولی عموماً وجود دارد . جایگزینی فلوراید نمی تواند جای بهداشت و عادات خوب بهداشتی دهان و دندان را بگیرد . برخی کودکان ممکن است هم فرم خوراکی و هم نوعی موضعی را با تجویز دندانپزشک نیاز داشته باشند . فلوراید یکی از مواد معدنی موجود در طبیعت است که خواص ضدپوسیدگی آن به صورت افزایش مقاومت نسج دندان به پوسیدگی و کاهش پتانسیل پوسیدگی زائي پلاک دندان بروز می کند . به طور کلی ۲ روش استفاده از فلوراید وجود دارد :

* روش سیستمیک :

1. فلوراید آب آشامیدنی بهترین روش پیشگیری از پوسیدگی است که میزان مصرف متعادل آن برای کاهش پوسیدگی ۷/۰  تا ۲/۱ PPM است . در نواحی گرم مقدار مصرف روزانه آب نوشیدنی بالاتر بوده و طبعاً فلوراید آن باید پائين تر باشد و برعکس . مقادیر بالاتر فلوراید آب ، دندانها را بدشکل می سازد و آب اینگونه مناطق باید با روش خاصی فلوراید آن کم شود( Defluoridization ) افراد در مناطقی که فلوراید آب آنها کمتر از میزان متعادل  است . باید مکمل فلوراید دریافت دارند .

2. مکمل فلوراید : به شکل قرص و قطره می باشد و فقط برای کودکانی که غلظت فلوراید آب آشامیدنی آنها کمتر از حد مجاز می باشد . با توجه به سن کودک ، تحت نظر دندانپزشک تجویز می گردد .

* روش موضعی :

1. فلوراید تراپی توسط دندانپزشک

دندانپزشک ، محلول ، ژل یا وارنیش ( پوشش محافظ عموماً رنگی ) غلیظ شده فلوراید بر اساس ریسک و شدت پوسیدگی به کار می برد .

فلوراید تراپی حرفه ای در افراد فاقد پوسیدگی و یا دارای پوسیدگی خفیف ، هر ۶ ماه یکبار انجام شده و در پوسیدگی متوسط و شدید ، فواصل مصرف آن کمتر می باشد . پس از فلوراید تراپی به مدت ۳۰ دقیقه به کودک اجازه خوردن و نوشیدن نباید داده شود .

2. فلوراید مصرفی توسط خود بیمار :

• خمیردندانهای حاوی فلوراید - دهان شویه های فلوراید

خمیردندانهای حاوی فلوراید ، بی شک شایعترین و وسیع ترین روش استفاده از فلوراید موضعی ، خمیردندان می باشد . توصیه می شود در کودکان بالای ۳ سال از اینگونه خمیردندانها استفاده شود . این خمیردندانها در کودکان زیر ۶ سال باید با نظارت والدین و با احتیاط مصرف شود ( به اندازه یک نخود )

• دهانشویه فلوراید : مصرف این دهانشویه ها در کودکان زیر ۶ سال ، بعلت عدم توانایی در کنترل رفلکس بلع توصیه نمی شوند ، مگر اینکه استفاده سیستمیک فلوراید مورد نظر باشد .

استفاده از میزان بالای فلوراید به شکل سیستمیک ، مشابه هر داروی دیگر عوارضی را در پی خواهد داشت ، به ویژه در کودکان ، مصرف سیستمیک فلوراید باید با احتیاط باشد . علائم مسمومیت حاد با فلوراید ، تهوع ، استفراغ و درد شکم می باشد .

• مسمومیت مزمن ( فلوروزیس دندانی ) : عبارت است از جذب مقادیر اضافی فلوراید در طی یک دوره طولانی زمان تکامل دندانها و عامل اصلی آن مصرف آب آشامیدنی حاوی مقادیر بالای فلوراید در نوزادان و کودکان طی ۶ سال اول زندگی است .

در خفیف ترین شکل : فلوروزیس خال یا لکه های کوچک سفید مات روی مینای دندان است که با شدید شدن قهوه ای شده و فرورفتگی ایجاد می شود .

انتظار نكشيد تا به دندان درد بيفتيد

دندان هاي شما بايد براي يك عمر بايد كار كنند و با مراقبت مناسب نيز از پس اين كار بر مي آيند و اين به معناي مسواك زدن روزانه و تميز كردن بين دندانها در طول روز و پاكسازي صحيح منظم دندانها است تا از بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان جلوگيري شود . بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان علت عمده از دست رفتن دندانها در بزرگسالان است ، ولي مي توان از اين بيماريها پيشگيري كرد .

واژه “ Periodontal "  از دو واژه يوناني به معناي « اطراف دندان » تشكيل شده است . بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان مي توانند به انواع مختلفي از بيماريها مبتلا شوند كه همگي در اثر عفونت باكتريايي لثه ها ، استخوان و رباط هايي كه از دندان حمايت كرده و آنها را در داخل آرواره نگه مي دارند ، به وجود مي آيند . بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان معمولاً بدون درد بوده و ممكن است پيشرفتي آهسته يا كاملاً سريع داشته باشند . بدون معاينه منظم دندان ها ، ممكن است تا آسيب شديد بر لثه ها و استخوان هاي آرواره از بيماري بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان هاي خود مطلع نشويد و آنگاه ديگر از دست رفتن دندان غير قابل اجتناب خواهد بود .

بافتهاي نگهدارنده اطراف دندان (  Periodontal  )

بيش از نيمي از افراد بالاي ١٨ سال حداقل در مراحل اوليه زندگي تا حدي  درگير بيماري بافتهاي نگهدارنده اطراف دندان هستند . پس از 35 سالگي ، تقريباً سه چهارم بزرگسالان دچار نوعي بيماري بافت اطراف دندان مي باشند . با اين همه ، بيماريهاي بافت اطراف دندان مي تواند در هر سني اتفاق بيافتد . حتي كودكان پنج يا شش ساله هم مي توانند علائم بيماريهاي بافت اطراف دندان را نشان دهند .

براي پيشگيري از اين بيماريها لازم است بدانيد چه عواملي باعث ايجاد اين نوع بيماريها    مي شود ، عادات بهداشتي خوبي براي حفظ سلامت دهان و دندان خود داشته باشيد و تحت مراقبت حرفه اي منظم قرار گيريد .

علل بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان

بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان در اثر انواعي از باكتريهاي موجود در پلاك Plague       ( لايه چسبنده بي رنگي از باكتريها كه بطور مداوم بر روي دندان ها تشكيل مي شود ) بوجود مي آيد . اين باكتري ها سمومي (  Toxins ) از خود ترشح مي كنند كه لثه ها را تحريك کرده و منجر به از هم گسيختگي اتصال بافت هاي لثه به دندان ها مي شود . به مرور زمان اين سموم مي توانند بافت هاي لثه را از بين برده و با پيشرفت عفونت به ضايعات استخواني منجر شوند .

بعلاوه ، پلاكي كه از روي دندان برداشته نمي شود مي تواند با مواد ديگر تركيب شده و به رسوب سخت و متخلخلي به نام جرم دندان ( Calculus  ) يا باره مبدل مي شود . جرم روي سطح دندان و بالاي خط لثه ممكن است در بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالتي نداشته باشد . اما وجود جرم بر روي سطح ريشه دندان و زير لثه ها برداشتن پلاك و باكتريهاي جديد را دشوارتر مي سازد . برخلاف پلاك كه خودتان مي توانيد آن را از سطح دندان برداريد ، فقط دندانپزشك يا بهداشتكار دهان و دندان مي تواند جرم يا باره دندان را بر طرف كند .

انواع بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان

شكلهاي مختلفي از بيماريهاي لثه اي و بافت هاي اطراف دنداني وجود دارد که شايعترين آنها عبارتند از : التهاب لثه (Gingivitis)و التهاب بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان ( Periodontitis)

التهاب لثه ( ژنژويت ) اولين مرحله بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان بوده و قابل برگشت است . با اين وجود ، در صورت عدم معالجه ممکن است به بيماري وخيم تري منجر شود .

پريودنتيت يا  التهاب بافت هاي اطراف دندان مراحل پيشرفته تر بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان است. در اين حالت لثه ها ، استخوان و ساير ساختارهايي که از دندان ها محافظت     مي کنند ، آسيب مي بينند . ممکن است دندان ها شل شده و بيفتند يا احتياج به کشيدن پيدا کنند . در اين مرحله براي پيشگيري از ضايعات دنداني به درمان هاي پيچيده تري احتياج است .

ساير عوامل مداخله گر در بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان

اگر چه بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان در اثر پلاک ايجاد مي شود ، تعدادي از عوامل ديگر مي توانند احتمال خطر ، شدت و سرعت پيشرفت اين بيماريها را افزايش دهند .

       افرادي که تنباکو  مي کشند يا مي جوند در مقايسه با کساني که اصلا" تنباکو مصرف نمي کنند به احتمال بيشتر و با شدت بيشتري دچار بيماريهاي بافت اطراف دندان مي شوند .

       پل ها (bridges )  و نامرتبي دندانها و پرشدگي هاي ناقص دندانها

همگي در انباشتگي پلاک و افزايش احتمال ايجاد بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالت دارند .

       عاداتي که در آن فشار زيادي به دندانها وارد مي آيد ، مثل دندان قروچه کردن يا سائيدن دندانها نيز ممکن است روند تخريب استخوانهاي حمايت کننده را تسريع بخشد .

       رژيم غذايي نامتعادل  ممکن است باعث شود که بيماريهاي بافت اطراف دندان با سرعت بيشتري پيشرفت کند يا شدت بيماري افزايش يابد . تحقيقات نشان مي دهند که رژيم غذايي نامتعادل باعث مي شود بافت هاي دهان مقاومت کمتري نسبت به عفونت داشته باشند .

       حاملگي يا استفاده از قرص هاي پيشگيري از بارداري .

با افزايش سطح هورموني باعث واکنش حساستر بافت هاي لثه نسبت به سموم آزاد شده از پلاک و تسريع رشد برخي باکتري ها مي شود . لثه ها به احتمال بيشتري قرمز ، دردناک و متورم شده به آساني خونريزي مي کنند .

       بيماريهاي سيستميک  مثل ايدز يا ديابت مي توانند مقاومت بافت ها را نسبت به عفونت کاهش داده بر وخامت بيماريهاي اطراف دندان بيفزايند . 

     داروها 

استروئيدها ، برخي انواع داروهاي ضد تشنج ، داروهاي ضد سرطان و برخي بلوکرهاي کانال کلسيم و بسياري از داروهاي ديگر لثه ها را تحت تأثير قرار مي دهند . اطلاع پزشک از داروهايي که شما مصرف مي کنيد . بسيار مهم است ، بنابراين ، در مواقع لزوم از آوردن سابقه طبي خود اطمينان حاصل کنيد .

در حالي که همه اين عوامل مي توانند در احتمال خطر يا شدت بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالت داشته باشند ، خود عامل ايجاد کننده اين بيماريها نيستند . حتي اگر شما يک يا چند تا از اين عوامل را دارا باشيد ، هنوز با عمل کردن به توصيه دندانپزشک و کنترل پلاک مي توانيد از بهداشت دهاني خوبي برخوردار باشيد .

پيشگيري از بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان

در صورت مراقبت مناسب و کافي ، حفظ سلامت دندانها و لثه ها براي يک عمر امکان پذير است . به اين ترتيب که :

دندانهاي خود را هر روز تميز کنيد .

دندانها را حداقل دو بار در روز مسواک بزنيد . اين کار پلاک را از روي سطح داخلي ،       به خارجي و جونده دندانها برطرف مي کند . مسواکي با پرزهاي نرم و کيفيتي خوب انتخاب کنيد. مسواک سايش پيدا کرده ، ريش ريش شده يا با پرزهاي سخت مي تواند به لثه ها صدمه بزند . اطمينان حاصل کنيد که از محصولات مورد تأييد دندانپزشکان استفاده مي کنيد تا ايمني و اثر بخشي محصول تضمين شده باشد .

از نخ دندان يا ساير تميزکننده هاي بين دنداني براي کمک به زدودن پلاک از فضاي          بين دندانها که مسواک دسترسي  به آن ندارد ، استفاده کنيد .  ژنژويت را غالبا" مي توان به طور موفقيت آميزي با مسواک زدن منظم روزانه و تميز کردن بين دندانها برطرف کرد .

خميردندانها و دهانشويه هاي حاوي فلورايد براي کمک به پيشگيري دندان توصيه مي شود . چنانچه در کنترل پلاک بالاي خط لثه و ژنژويت احتياج به کمک اضافي داشتيد ، دندانپزشک شما ممکن است استفاده از يک دهانشويه ضد ميکروبي مورد تأييد ADA را به عنوان روشي مؤثر علاوه بر روشي که به طور روزانه براي حفظ بهداشت دهان به کار مي بريد ، توصيه    مي کند .

رژيم غذايي متعادلي براي سلامت عمومي بدن خود داشته باشيد

از گروههاي غذايي اصلي – نان ها ، حبوبات و غلات ديگر ، ميوه ها ، سبزيجات ، گوشت ها ، گوشت پرندگان ، ماهي و معادل اينها ، شير ، پنير و ماست استفاده کنيد .  

اين غذاها پروتئين ها ، کربوهيدراتها ، چربي ها ، ويتامين ها ، مواد معدني و آب کافي مورد نياز بدن شما را فراهم مي آورند .

طبق برنامه اي منظم به دندانپزشک مراجعه کنيد .

پاک سازي حرفه اي دندانها براي جلوگيري از بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان ضروري است . دندانپزشک و بهداشتکار دهان و دندان شما تکنيک هاي مناسبي براي مسواک زدن به شما نشان داده ، پرسش هاي شما را پاسخ مي دهند و برنامه مناسبي براي معاينات عمومي به شما توصيه مي کنند .

شما با يادگيري علائم هشدار دهنده مي توانيد در مبارزه تان عليه بيماريهاي بافت هاي نرم اطراف دندان به دندانپزشکتان – و همينطور خودتان – کمک کنيد . در صورت مشاهده هر يک از علائم ذيل فورا" به دندانپزشک خود مراجعه کنيد :

·         لثه هايي که به آساني خونريزي مي کنند .

·         لثه هاي قرمز ، متورم يا دردناک

·         لثه هايي که از دندانها عقب نشيني کرده اند .

·         بيرون زدن چرک از بين دندانها و لثه ها هنگام فشار دادن لثه ها

·         بدبويي يا بدمزگي دائمي دهان

·         فاصله افتادن يا لق شدن دندانهاي دائمي

·         هر نوع تغيير در جفت شدن دندانهاي بالا و پايين هنگام گاز زدن

·         هر نوع تغيير در نشستن دندانهاي مصنوعي بر روي لثه

با اين همه ، ممکن است شما دچار بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان شويد و در عين حال هيچيک از اين علائم را نداشته باشيد . اکثر مردم با وجود ابتلا به بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دردي احساس نمي کنند . به همين دليل معاينات عمومي منظم شامل بررسي امتحان بافت هاي اطراف دندان اهميت دارد .

تشخيص بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان

دندانپزشکان با ويزيت هاي دندانپزشکي منظم مي توانند بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان را در مراحل اوليه ، قبل از صدمه غير قابل برگشت استخوان ها و دندانها تشخيص دهند . اين بيماريها پيشرونده بوده و در بدو امر علائم ناراحت کننده اي ايجاد نمي کنند تا در مورد وجود مشکل به شما هشدار دهند . با اين وجود ، درد در مراحل پيشرفته و يا در بيماريهاي با پيشرفت سريع ممکن است رخ دهد . بنابراين ، آنقدر صبر نکنيد که دندان درد به سراغتان بيايد .

دندانپزشک در طول معاينات عمومي ، لثه هاي شما را از نظر مشکلات بافت هاي اطراف دندان معاينه مي کند و با استفاده از وسيله اي به نام سوند پريودونتال وارسي مي کند که آيا بافت لثه اتصال خود را از دندان از دست داده يا نه و آيا شيار بين لثه ها و دندانها عميق شده است يا خير . عمق اين پاکتها را مي توان به کمک اين وسيله اندازه گيري کرد . دندانپزشک شما ممکن است نياز به گرفتن عکس راديوگرافي پيداکند تا ببيند آيا استخوانها تخريب شده اند يا خير .

در صورت تشخيص بيماري بافت هاي اطراف دندان ، دندانپزشک تان يا شخصا" برنامه درماني را شروع مي کند يا شما را به يک پريودنتيست ارجاع مي دهد . پريودنتيست کسي است که در تشخيص ، پيشگيري و درمان بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان تخصص دارد .

اشکال مختلف درمان التهاب بافت هاي اطراف دندان

شيوه درمان بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان بستگي به نوع بيماري و پيشرفت آن دارد .

با اين همه ، جدا از برنامه درماني رعايت بهداشت روزانه دهان براي موفقيت هر نوع درمان بافت هاي اطراف دندان ضروري است .

نخستين قدم معمولا" يک پاکسازي کامل است که ممکن است شامل جرم گيري براي برداشتن پلاک ها و جرم زير خط لثه باشد . ريشه هاي دندان را نيز مي توان براي هموار کردن سطح ريشه ها پرداخت کرد تا بافت لثه مجاور دندانها ترميم گردد . در برخي موارد به هم جفت شدگي دندانها (Occlusion )   ممکن است احتياج به تنظيم کردن داشته باشد .

براي کمک به کنترل رشد باکتريهاي زير لثه که از خود سم توليد کرده و باعث التهاب بافت هاي اطراف دندان مي شوند ، استفاده از آنتي بيوتيکها يا شستشو با مواد ضدعفوني کننده توصيه مي شود .

در صورت پيدايش پاکتهاي عميق تر ( بيش از ٤ تا ٦ ميلي متر ) ممکن است به عمل جراحي احتياج شود . اين براي دندانپزشک يا بهداشتکار دهان و دندان مشکل است که پلاک و جرم را به طور کامل از پاکتهاي عميق پاک کند . بيماران به ندرت ممکن است بتوانند آنها را تميز و عاري از پلاک نگه دارند . باقي گذاردن پاکتها زمينه را براي ايجاد عفونت و تخريب استخوان فراهم مي کند .

در صورت عميق بودن پاکت ها و تخريب استخواني ممکن است به عمل جراحي فلاپ ( Flap Surgery)  ( حتياج شود تا دندانپزشک با دسترسي به ريشه دندانها بتواند جرم ، پلاک و بافت هاي بيمار را به طور کامل بردارد . در اين تکنيک لثه را از روي استخوان بلند کرده و سپس در محلي جديد يا در وضعيتي جديد از نو بخيه مي زنند تا تميز نگه داشتن آن راحت باشد .

عمل جراحي استخوان

اين عمل گاه در کنار جراحي فلاپ انجام مي گيرد . در جراحي استخوان مقداري از استخوان دور دندان را از نو شکل مي دهند . در مواردي خاص براي جايگزين کردن استخوان از دست رفته ممکن است از پيوند استخوان استفاده شود . ممکن است استفاده از بست ها ( Splints)  و وسايل ديگر براي ثابت کردن موقت دندان لق و يا پس از تکميل درمان پريودونتال ضرورت يابد .

اقدامات مؤثر ديگري نيز براي جايگزين کردن بافت لثه و استخوان تخريب شده در مراحل پيشرفته بيماري در دسترس مي باشد . اين اقدامات براي مشکلات ويژه بافت هاي اطراف دندان مورد استفاده قرار مي گيرند . با دندانپزشک خود درباره درمان هايي که براي شما مناسب ترند ، صحبت کنيد .

اقدامات نگه دارنده

در هر برنامه زماني براي بيماريهاي بافت اطراف دندان ، دندانپزشک شما بر اهميت برداشتن پلاک توسط مسواک زدن روزانه و پاکسازي بين دندانها تاکيد خواهد کرد .

رعايت بهداشت دهان براي جلوگيري از وخامت بيماريهاي بافت اطراف دندان يا عود آن ضروري است . به علاوه ، دندانپزشک شما مايل است که شما به دنبال يک دوره درمان فعال ، در فواصل منظم براي ويزيت مراجعه کنيد تا اطمينان يابد که اولا" شما بهداشت دهان را رعايت کنيد يا خير ، ثانيا" هر نوع پلاک يا جرم را که احيانا" در اين فاصله تجمع پيدا کرده است بردارد و ثالثا" دهان شما را وارسي کند که مطمئن شود بيماري بافت اطراف دندان شما  تحت کنترل مي باشد .

التهاب لثه ها ( ژنژيويت )

ژنژيويت يکي از بيماريهاي بافت اطراف دندان ( Periodontal ) است . اين دسته از بيماريها زماني که التهاب و عفونت بافت اطراف دندان را تخريب مي کنند بوجود مي آيند . از علائم شايع اين بيماري تورم ، حساس بودن ، قرمزي و نرمي لثه ها در اطراف دندانها است . از ديگر علائم آن خونريزي لثه ها با تحريک کم يا به صورت خودبخودي ، بد بو شدن دهان و نفس ( Halitosis ) ، ندرتاً تب و در مواردي بدون درد مي باشد .

از علل اصلي آن وجود پلاک روي دندانها ( حاوي ذرات غذائي ، ميکروب ها و مخاط ) است .

تغذيه نامناسب ، خصوصاً کمبود ويتامين ها که باعث بيماريهائي مثل اسکوربوت يا پلاگر مي شوند . بيماريهاي خوني مثل سرطان خون ، واکنش هاي نامطلوب داروئي مثل واکنش به داروهائي مثل فني توئين و باربيتال و در معرض سرب و بيسموت قرار گرفتن از ديگر علل آن است.

آسيب يا تروما به لثه ها به هر علتي ، مثل مسواک زدن شديد يا آب کشيدن شديد مي تواند باعث ژنژيويت شود . ديابت کنترل نشده ، تغذيه نامناسب ،  عفونت ها ، حاملگي و بهداشت نامناسب دهان و دندان از عوامل افزاينده خطر ژنژيويت هستند .

بسياري از افراد نيز در دوران بلوغ يا اوائل بزرگسالي به علت تغييرات هورموني دچار ژنژيويت مي شوند ، که ممکن است دائمي شده يا دچار عودهاي مکرر شود . اين بستگي به وضعيت سلامت و بهداشت دندانها و لثه شما دارد .

درمان :

• هدف اصلي کاهش التهاب لثه هاست . دندانها به صورت دقيق توسط دندانپزشک يا عوامل دخيل در بهداشت دهان ودندان پاک و تميز مي شود . دندانهاي خود را خوب مسواک بزنيد . روزانه با مسواک نرم  پلاک هاي چسبيده را از دندان بزدائيد . احتمال آسيب با مسواک نرم کمتر است .

• روزانه حداقل يک بار از نخ دندانهاي موم دار يا بدون موم استفاده کنيد . از خميردندان فلوئوردار استفاده کنيد و مراجعات منظم به دندانپزشک داشته باشيد . در موارد خاص دندانپزشک با روشهاي جراحي بافت ملتهب لثه را خارج مي کند .

• آنتي بيوتيک در موارد عفوني و دهان شويه فلوئوردار نيز از موارد درماني هستند .

• در صورتي که کمبود ويتامين عامل آن باشد بايد جبران شود . رژيم غذائي خاصي توصيه نمي شود .

• از مصرف شيريني و نوشيدنيهاي شيرين خودداري کنيد . شکر باعث توليد اسيد در دهان و تخريب ميناي دندان مي شود .

• دندانهائي را که رديف نيستند با مراجعه به پزشک ترميم کنيد و ابزار و وسايل ارتودنسي يا دندانپزشکي را برداريد . البته اين با مشورت دندانپزشک بايد صورت پذيرد .

پيش آگهي ( Prognosis )

برداشتن پلاک از لثه ملتهب ممکن است راحت نباشد ، خونريزي و حساسيت لثه ها در عرض ۱ تا ۲ هفته بعد از شستشوي حرفه اي و مراقبت بهداشتي دقيق بايد کاهش يابد . آب نمک گرم يا شستشوي با آنتي باکتريال ها تورم  آن را کم مي کند . از عوارض آن مي توان عود ژنژيويت ، پريودونتيت ، عفونت يا آبسه لثه ها يا استخوانهاي فک باشد . ژنژيويت حاد و زخم دهنده از عوارض بسيار نادر آن است .

 ضربه به دندان 

دندانها را بايد تا آخر عمر حفظ كرد ، بنابراين براي مراقبت از آنها و پيشگيري از صدمه به 
آنها اين نكات را رعايت كنيد : 

- يخ ، مداد يا خودكار را نجويد . 
- از دندانها براي بازكردن بستها و پاره كردن اشياء و نيز شكستن خشكبار استفاده نكنيد . 
- اگر شبها دچار دندان قروچه مي شويد با دندانپزشك در مورد استفاده از صفحه محافظ دندان در هنگام خواب مشورت كنيد .

 - اگر به ورزشهايي نظير مشت زني مي پردازيد حتماً از كلاه ايمني استفاده كنيد . 
- از تماس زياد مايعات و غذاهاي ترش با دندانها جلوگيري كنيد و قرصهاي آسپرين و ويتامين ث را نجويد . 
- اگر دندان شما شكست سريعاً به دندانپزشك مراجعه كنيد و اگر دندان بطور كامل در آمده است آنرا پس از شستشو با آب تميز در ظرف آب يا پارچه خيس تميزي قرار دهيد و اگر لثه شما خونريزي دارد با گاز يا يك پارچه سفيد تميز روي آن فشار دهيد و سريعاً به دندانپزشك مراجعه كنيد تا او بتواند دندان را در جايش نصب كند