|
مشكلات را یج دهان ودندان : چرا دندانپزشكی پیشگیری حائز اهمیت میباشد؟ دندانپزشكی پیشگیری از چه زمانی باید آغاز شود؟ والدین چه نقشی در پیشگیری دارند؟ دندانپزشك اطفال چگونه می تواند از مشكلات دندانپزشكی پیشگیری نماید؟
اگر بچهای فاقد پوسیدگی دندان باشد چه نیازی به ویزیت دندانپزشكی به میزان 2 بار در سال دارد؟ معاینه دندانپزشكی چگونه است؟ آیا در هر نوبت ویزیت و ملاقات با دندانپزشك رادیوگرافی گرفته میشود؟ چگونه میتوان به بچه كمك كرد تا از سلامت دندانهایش لذت ببرد؟ چگونه از دندان های كودكان خود مراقبت كنیم؟ تمیز نگه داشتن دندانها قبل از اینكه كودك دندان در بیاورد بعداز هر وعده غذا، لثه های او را به نرمی با پارچه ای پاكیزه و مرطوب و تمیز نمایید.بعد از بیرون آمدن دندان ها تا سن سه سالگی دندان های كودك باید توسط یكی از والدین بامسواك نرم، آب ونخ دندان تمیز شود. درحدود سن سه سالگی تا هشت سالگی كودكان باید با نظارت بزرگسالان دندانهایشان را طبق قاعده صحیح مسواك و نخ دندان كنند توجه داشته باشید كه مقدار استفاده از خمیر دندان به اندازه یك نخود كافی می باشد! (بهتر است برای تشویق كودكان به مسواك زدن از خمیر دندان كودكان كه با طعم انواع میوه آغشته است استفاده شود). در حدود سن هشت سالگی اغلب كودكان می توانند بدون كمك بزرگسالان مسواك بزنند و ازنخ دندان استفاده كنند. البته بهتر است باز هم مسواك بزنندو از نخ دندان كشیدن آنها با نظارت و كنترل بزرگترها باشد. خرید مسواك و خمیردندان باید با حضور و نظر خواهی كودك انجام پذیرد. زیرا احساس شخصیت اجتماعی كودك در این زمینه تقویت شده و سبب می شود در رعایت بهداشت دهان بیشتر دقت نماید. اولین معاینه دندانپزشكی در كشورهای پیشرفته توصیه بر آن است كه ارتباط با دندان پزشك از همان اوایل رویش دندان های شیری كودك برقرار شود. آشنا شدن كودك با دندان پزشك و محیط دندان پزشكی سبب كاهش ترس و اضطراب او از مطب و به دكتر كمك می نماید تا درمان های ضروری را با آرامش بیشتری انجام دهد. توجه:جهت كاهش ترس و اضطراب كودك از دندان پزشك و محیط دندان پزشكی ضروری است كه والدین از منفی جلوه دادن (ترساندن كودك ) در رابطه با دكتر و محیط مطب خودداری نمایند. كودكان را به تغذیه مفید تشویق كنید رژیم غذایی متعادل در حفظ سلامتی دندان ها و لثه بسیار مفید است. كلیسم جهت استحكام دندان ها بسیار مفید است ، شیر و ماست و پنیر از جمله منابع حاوی كلسیم می باشند. تغذیه مداوم در طول روز (وعده های فرعی بین صبحانه، ناهار و شام) سبب می شوند كه دندان ها در معرض اسید قرار گرفته و احتمال ایجاد پوسیدگی زیادتر شود. بنابراین یا تعداد وعده های غذایی را كاهش دهید یا كودك را عادت دهید بعد از هر وعده غذا خوردن از مسواك و نخ دندان استفاده كند. Pit Fissure Sealant (سیلانت یا ماده پوشاننده شیار) زمانی كه اولین دندان های دایمی در سن شش سالگی بیرون می آیند بسیاری از والدین آنها را به اشتباه دندان شیری فرض می كنند. این امر سبب می شود به سالم باقی ماندن آنها خیلی توجه نشود. یادآوری:با توجه به نقش دندان های شیری در تغذیه، رشد فك ها، تكلم و زیبایی كودك، در صورت ایجاد پوسیدگی باید به درمان دندان شیری اقدام نمود. پوسیدگی درمان نشده و كشیدن زودرس دندان های شیری باعث كجی و جابه جایی دندان های دامی می شود. Pit Fissure Sedlant موادی پلاستكی هستند كه توسط دندان پزشك استفاده شده و شیارهای سطح جونده دندان های پشتی را می پوشانند و مانع باقی ماندن مواد غذایی در شیارها و حفرات می شوند و دندان در برابر باكترهای پوسیده كننده مقاوم تر می شوند. استفاده از فلوراید استفاده از مواد حاوی فلوراید با نظارت دندان پزشك برای جلوگیری از پوسیدگی دندان بسیار مفید است. تا زمانی كه كودك نتواند از دهان شویه فلوراید استفاده كند ژل فلوراید توسط دندان پزشك به كار می رود. محافظ دهان و دندان یكی از صدماتی كه به دندان ها وارد می شود ضربات وارده به آنهاست كه سبب شكسته شدن دندان ها و یا شكسته شدن استخوان فك و بیرون افتادن دندان ها می شود. با استفاده از وسیله محافظ دهان ودندان با نظارت دندان پزشك می توان از بسیاری صدمات در حین بازی و ورزش جلوگیری كرد.در كشورهای پیشرفته این وسیله در ورزش هایی مثل اسكیت،سواری، جودو، تكنواندو و سایر ورزش های رزمی، دوچرخه سواری، فوتبال و...استفاده فراوانی دارد. توجه :این وسیله در بزرگسالان نیز كاربرد دارد. خدمات پیشگیری شده بسیار ارزان تر از درمان هایی مثل درمان ریشه (عصب كشی)،روكش كردن دندان (در صورت شكسته شدن آنها یا زیاد بودن پوسیدگی)و...می باشد و سبب صرفه جویی در وقت ، پول و حفظ سلامتی دندان های اصلی می شود. · چند نكته مهم در مورد مسواك زدن · شاید مسواك زدن به روش دقیق در ابتدا كمی وقت گیر به نظر برسد اما به مرور انجام آن ساده تر خواهد شد.
· گاهی مسواك زدن در ابتدا ممكن است خونریزی لثه شود اما اگر لثه ها سالم و طبیعی باشند به تدریج متوقف خواهد شد. در صورت ادامه خونریزی با دندان پزشك تماس بگیرید.
· فشار بیش از حد به بر مسواك سبب مچاله شدن الیاف می شود و مسواك زدن را بی اثر می سازد. به علاوه موجب سایش مینای دندان ها و تحلیل یا زخم شدن لثه ها خواهد شد.
· مسواك زدن باید دقیق و بدون عجله باشد.
· هدف از مسوك زدن برداشتن و پاك كردن پلاك میكروبی از روی دندان ها و شیار لثه ای است. در حالی كه عده ای گمان می كنند هدف از مسواك زدن سفید كردن دندان هاست. باید توجه داشت كه رنگ دندان ها در اثر مسواك زدن عوض نخواهد شد.
· دندان های عقب به علت محل قرار گرفتن آنها در فك و دارا بودن شیارهای فراوان، بیشتر مستعد پوسیدگی هستند بنابراین هنگام مسواك زدن به توجه بیشتری نیاز دارند.
· اگر مسواك زدن به روش صحیح انجام نشود، بهترین مسواك ها و خمیردندان ها نیز فایده ای برای دندان ها نخواهند داشت.
· در پایان مسواك زدن دندان ها باید سطح زبان را هم مسواك زد. این كار باعث پاك شدن میكروب ها از سطح زبان و تازگی و خوش بویی تنفس می شود.
· پس از مدتی به علت استفاده مستمر، موهای مسواك خمیده خواهند شد. در چنین حالتی لازم است مسواك جدیدی را جایگزین مسواك فرسوده نمایند. معمولاً عمر مفید یك مسواك كه به درستی مورد استفاده قرار گیرد 3 تا 4 ماه است. امروزه مسواك هایی تولید شده كه مدت زمان استفاده از آنها به وسیله رنگ مخصوصی مشخص شده است.
· مهم ترین عامل در زدودن جرمهای میكروبی، چگونگی مسواك زدن است و خمیر دندان نقش چندانی ندارد. بنابراین حتی بدون وجود خمیردندان نیز مسواك به تنهایی در حفظ سلامت دندان ها و لثه ها موثر و مفید خواهد بود.
· بهترین مسواك ها هم وقتی مرطوب شوند،حدود سی درصد نرم تر می شوند بنابراین نباید برای مرطوب كردن الیاف مسواك از آب گرم استفاده شود.
· پس از استفاده از مسواك باید آن را زیر جریان شدید آب گرفت تا ذرات خمیر دندان و میكروب ها از آن جدا و پاك شود و پس از تمیز كردن آن رادر هوای آزاد قرار داده تا كاملاً خشك شود، بنابراین سرپوش ها یا ظروف نگهداری مسواك باید سوراخ هایی برای عبور هوا داشته باشند چون ظرف های بدون منفذ سبب رشد میكروب ها در مسواك خواهند شد.
· لازم به یادآوری است كه مسواك قادر نیست نواحی بین دندان ها را به خوبی تمیز كند و این نواحی باید به وسیله نخ دندان پاك شوند، چون تنها با این وسیله لابه لای دندان ها از جرمهای میكروبی تمیز خواهد شد.
|
|
فلوراید و نحوه استفاده از آن
فلوراید در کاهش تخریب دندانی مؤثر است : در آب نوشیدنی معمولی عموماً وجود دارد . جایگزینی فلوراید نمی تواند جای بهداشت و عادات خوب بهداشتی دهان و دندان را بگیرد . برخی کودکان ممکن است هم فرم خوراکی و هم نوعی موضعی را با تجویز دندانپزشک نیاز داشته باشند . فلوراید یکی از مواد معدنی موجود در طبیعت است که خواص ضدپوسیدگی آن به صورت افزایش مقاومت نسج دندان به پوسیدگی و کاهش پتانسیل پوسیدگی زائي پلاک دندان بروز می کند . به طور کلی ۲ روش استفاده از فلوراید وجود دارد : * روش سیستمیک :
* روش موضعی :
دندانپزشک ، محلول ، ژل یا وارنیش ( پوشش محافظ عموماً رنگی ) غلیظ شده فلوراید بر اساس ریسک و شدت پوسیدگی به کار می برد . فلوراید تراپی حرفه ای در افراد فاقد پوسیدگی و یا دارای پوسیدگی خفیف ، هر ۶ ماه یکبار انجام شده و در پوسیدگی متوسط و شدید ، فواصل مصرف آن کمتر می باشد . پس از فلوراید تراپی به مدت ۳۰ دقیقه به کودک اجازه خوردن و نوشیدن نباید داده شود .
خمیردندانهای حاوی فلوراید ، بی شک شایعترین و وسیع ترین روش استفاده از فلوراید موضعی ، خمیردندان می باشد . توصیه می شود در کودکان بالای ۳ سال از اینگونه خمیردندانها استفاده شود . این خمیردندانها در کودکان زیر ۶ سال باید با نظارت والدین و با احتیاط مصرف شود ( به اندازه یک نخود )
استفاده از میزان بالای فلوراید به شکل سیستمیک ، مشابه هر داروی دیگر عوارضی را در پی خواهد داشت ، به ویژه در کودکان ، مصرف سیستمیک فلوراید باید با احتیاط باشد . علائم مسمومیت حاد با فلوراید ، تهوع ، استفراغ و درد شکم می باشد .
در خفیف ترین شکل : فلوروزیس خال یا لکه های کوچک سفید مات روی مینای دندان است که با شدید شدن قهوه ای شده و فرورفتگی ایجاد می شود . |
پوسيدگي هاي دوران شيرخوارگي
يکي از معضلات بسيار مهم ، بخصوص در کشورهاي جهان سوم پوسيدگي هايي است که در دو سال اول تولد شروع شده و باعث مشکلات بسيار زيادي براي کودک و والدين وي مي شود . اين پوسيدگي ها به سرعت پيشرفت مي کنند و در صورت عدم درمان باعث بروز درد و آبسه مي گردند.
در کشور ما طبق مطالعات انجام يافته در مناطق مختلف شيوع اين نوع پوسيدگي ها که در اصطلاح پزشکي به « Nursing Caries » معروفند ، حدود ۲۰ درصد گزارش شده است . از مهمترين علل اين پوسيدگي ها مصرف شير ( چه شير مادر و چه شير خشک ) يا مايعات شيرين در فاصله شب تا صبح به هنگام خواب کودک است . در اين فاصله ، به علت کاهش ترشح بزاق و قرار گرفتن مايعات شيرين بر روي دندانها در حضور ميکروبهاي پوسيدگي زا ، روند پوسيدگي شروع شده و رو به پيشرفت مي گذارد و تکرار عادت منجر به ايجاد پوسيدگي مي گردد . غالبا" اولين پوسيدگيها روي دندانهاي شيري عقب پيشرفت مي کند . بهترين روش جهت پيشگيري ، قطع مصرف مايعات شيرين و يا شير از شش ماهگي به بعد در شب يا در صورت عدم امکان قطع شير ، تميز کردن دهان و دندانها بعد از مصرف اين مايعات مي باشد . در صورت بروز پوسيدگي درمان هر چه سريعتر کودک الزامي است .
انتظار نكشيد تا به دندان درد بيفتيد
دندان هاي شما بايد براي يك عمر بايد كار كنند و با مراقبت مناسب نيز از پس اين كار بر مي آيند و اين به معناي مسواك زدن روزانه و تميز كردن بين دندانها در طول روز و پاكسازي صحيح منظم دندانها است تا از بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان جلوگيري شود . بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان علت عمده از دست رفتن دندانها در بزرگسالان است ، ولي مي توان از اين بيماريها پيشگيري كرد .
واژه “ Periodontal " از دو واژه يوناني به معناي « اطراف دندان » تشكيل شده است . بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان مي توانند به انواع مختلفي از بيماريها مبتلا شوند كه همگي در اثر عفونت باكتريايي لثه ها ، استخوان و رباط هايي كه از دندان حمايت كرده و آنها را در داخل آرواره نگه مي دارند ، به وجود مي آيند . بيماريهاي بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان معمولاً بدون درد بوده و ممكن است پيشرفتي آهسته يا كاملاً سريع داشته باشند . بدون معاينه منظم دندان ها ، ممكن است تا آسيب شديد بر لثه ها و استخوان هاي آرواره از بيماري بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان هاي خود مطلع نشويد و آنگاه ديگر از دست رفتن دندان غير قابل اجتناب خواهد بود .
بافتهاي نگهدارنده اطراف دندان ( Periodontal )
بيش از نيمي از افراد بالاي ١٨ سال حداقل در مراحل اوليه زندگي تا حدي درگير بيماري بافتهاي نگهدارنده اطراف دندان هستند . پس از 35 سالگي ، تقريباً سه چهارم بزرگسالان دچار نوعي بيماري بافت اطراف دندان مي باشند . با اين همه ، بيماريهاي بافت اطراف دندان مي تواند در هر سني اتفاق بيافتد . حتي كودكان پنج يا شش ساله هم مي توانند علائم بيماريهاي بافت اطراف دندان را نشان دهند .
براي پيشگيري از اين بيماريها لازم است بدانيد چه عواملي باعث ايجاد اين نوع بيماريها مي شود ، عادات بهداشتي خوبي براي حفظ سلامت دهان و دندان خود داشته باشيد و تحت مراقبت حرفه اي منظم قرار گيريد .
بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان در اثر انواعي از باكتريهاي موجود در پلاك Plague ( لايه چسبنده بي رنگي از باكتريها كه بطور مداوم بر روي دندان ها تشكيل مي شود ) بوجود مي آيد . اين باكتري ها سمومي ( Toxins ) از خود ترشح مي كنند كه لثه ها را تحريك کرده و منجر به از هم گسيختگي اتصال بافت هاي لثه به دندان ها مي شود . به مرور زمان اين سموم مي توانند بافت هاي لثه را از بين برده و با پيشرفت عفونت به ضايعات استخواني منجر شوند .
بعلاوه ، پلاكي كه از روي دندان برداشته نمي شود مي تواند با مواد ديگر تركيب شده و به رسوب سخت و متخلخلي به نام جرم دندان ( Calculus ) يا باره مبدل مي شود . جرم روي سطح دندان و بالاي خط لثه ممكن است در بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالتي نداشته باشد . اما وجود جرم بر روي سطح ريشه دندان و زير لثه ها برداشتن پلاك و باكتريهاي جديد را دشوارتر مي سازد . برخلاف پلاك كه خودتان مي توانيد آن را از سطح دندان برداريد ، فقط دندانپزشك يا بهداشتكار دهان و دندان مي تواند جرم يا باره دندان را بر طرف كند .
شكلهاي مختلفي از بيماريهاي لثه اي و بافت هاي اطراف دنداني وجود دارد که شايعترين آنها عبارتند از : التهاب لثه (Gingivitis)و التهاب بافت هاي نگهدارنده اطراف دندان ( Periodontitis)
التهاب لثه ( ژنژويت ) اولين مرحله بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان بوده و قابل برگشت است . با اين وجود ، در صورت عدم معالجه ممکن است به بيماري وخيم تري منجر شود .
پريودنتيت يا التهاب بافت هاي اطراف دندان مراحل پيشرفته تر بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان است. در اين حالت لثه ها ، استخوان و ساير ساختارهايي که از دندان ها محافظت مي کنند ، آسيب مي بينند . ممکن است دندان ها شل شده و بيفتند يا احتياج به کشيدن پيدا کنند . در اين مرحله براي پيشگيري از ضايعات دنداني به درمان هاي پيچيده تري احتياج است .
اگر چه بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان در اثر پلاک ايجاد مي شود ، تعدادي از عوامل ديگر مي توانند احتمال خطر ، شدت و سرعت پيشرفت اين بيماريها را افزايش دهند .
افرادي که تنباکو مي کشند يا مي جوند در مقايسه با کساني که اصلا" تنباکو مصرف نمي کنند به احتمال بيشتر و با شدت بيشتري دچار بيماريهاي بافت اطراف دندان مي شوند .
پل ها (bridges ) و نامرتبي دندانها و پرشدگي هاي ناقص دندانها
همگي در انباشتگي پلاک و افزايش احتمال ايجاد بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالت دارند .
عاداتي که در آن فشار زيادي به دندانها وارد مي آيد ، مثل دندان قروچه کردن يا سائيدن دندانها نيز ممکن است روند تخريب استخوانهاي حمايت کننده را تسريع بخشد .
رژيم غذايي نامتعادل ممکن است باعث شود که بيماريهاي بافت اطراف دندان با سرعت بيشتري پيشرفت کند يا شدت بيماري افزايش يابد . تحقيقات نشان مي دهند که رژيم غذايي نامتعادل باعث مي شود بافت هاي دهان مقاومت کمتري نسبت به عفونت داشته باشند .
حاملگي يا استفاده از قرص هاي پيشگيري از بارداري .
با افزايش سطح هورموني باعث واکنش حساستر بافت هاي لثه نسبت به سموم آزاد شده از پلاک و تسريع رشد برخي باکتري ها مي شود . لثه ها به احتمال بيشتري قرمز ، دردناک و متورم شده به آساني خونريزي مي کنند .
بيماريهاي سيستميک مثل ايدز يا ديابت مي توانند مقاومت بافت ها را نسبت به عفونت کاهش داده بر وخامت بيماريهاي اطراف دندان بيفزايند .
در حالي که همه اين عوامل مي توانند در احتمال خطر يا شدت بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دخالت داشته باشند ، خود عامل ايجاد کننده اين بيماريها نيستند . حتي اگر شما يک يا چند تا از اين عوامل را دارا باشيد ، هنوز با عمل کردن به توصيه دندانپزشک و کنترل پلاک مي توانيد از بهداشت دهاني خوبي برخوردار باشيد .
پيشگيري از بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان
در صورت مراقبت مناسب و کافي ، حفظ سلامت دندانها و لثه ها براي يک عمر امکان پذير است . به اين ترتيب که :
دندانهاي خود را هر روز تميز کنيد .
دندانها را حداقل دو بار در روز مسواک بزنيد . اين کار پلاک را از روي سطح داخلي ، به خارجي و جونده دندانها برطرف مي کند . مسواکي با پرزهاي نرم و کيفيتي خوب انتخاب کنيد. مسواک سايش پيدا کرده ، ريش ريش شده يا با پرزهاي سخت مي تواند به لثه ها صدمه بزند . اطمينان حاصل کنيد که از محصولات مورد تأييد دندانپزشکان استفاده مي کنيد تا ايمني و اثر بخشي محصول تضمين شده باشد .
از نخ دندان يا ساير تميزکننده هاي بين دنداني براي کمک به زدودن پلاک از فضاي بين دندانها که مسواک دسترسي به آن ندارد ، استفاده کنيد . ژنژويت را غالبا" مي توان به طور موفقيت آميزي با مسواک زدن منظم روزانه و تميز کردن بين دندانها برطرف کرد .
خميردندانها و دهانشويه هاي حاوي فلورايد براي کمک به پيشگيري دندان توصيه مي شود . چنانچه در کنترل پلاک بالاي خط لثه و ژنژويت احتياج به کمک اضافي داشتيد ، دندانپزشک شما ممکن است استفاده از يک دهانشويه ضد ميکروبي مورد تأييد ADA را به عنوان روشي مؤثر علاوه بر روشي که به طور روزانه براي حفظ بهداشت دهان به کار مي بريد ، توصيه مي کند .
رژيم غذايي متعادلي براي سلامت عمومي بدن خود داشته باشيد
از گروههاي غذايي اصلي – نان ها ، حبوبات و غلات ديگر ، ميوه ها ، سبزيجات ، گوشت ها ، گوشت پرندگان ، ماهي و معادل اينها ، شير ، پنير و ماست استفاده کنيد .
اين غذاها پروتئين ها ، کربوهيدراتها ، چربي ها ، ويتامين ها ، مواد معدني و آب کافي مورد نياز بدن شما را فراهم مي آورند .
طبق برنامه اي منظم به دندانپزشک مراجعه کنيد .
پاک سازي حرفه اي دندانها براي جلوگيري از بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان ضروري است . دندانپزشک و بهداشتکار دهان و دندان شما تکنيک هاي مناسبي براي مسواک زدن به شما نشان داده ، پرسش هاي شما را پاسخ مي دهند و برنامه مناسبي براي معاينات عمومي به شما توصيه مي کنند .
شما با يادگيري علائم هشدار دهنده مي توانيد در مبارزه تان عليه بيماريهاي بافت هاي نرم اطراف دندان به دندانپزشکتان – و همينطور خودتان – کمک کنيد . در صورت مشاهده هر يک از علائم ذيل فورا" به دندانپزشک خود مراجعه کنيد :
· لثه هايي که به آساني خونريزي مي کنند .
· لثه هاي قرمز ، متورم يا دردناک
· لثه هايي که از دندانها عقب نشيني کرده اند .
· بيرون زدن چرک از بين دندانها و لثه ها هنگام فشار دادن لثه ها
· بدبويي يا بدمزگي دائمي دهان
· فاصله افتادن يا لق شدن دندانهاي دائمي
· هر نوع تغيير در جفت شدن دندانهاي بالا و پايين هنگام گاز زدن
· هر نوع تغيير در نشستن دندانهاي مصنوعي بر روي لثه
با اين همه ، ممکن است شما دچار بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان شويد و در عين حال هيچيک از اين علائم را نداشته باشيد . اکثر مردم با وجود ابتلا به بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان دردي احساس نمي کنند . به همين دليل معاينات عمومي منظم شامل بررسي امتحان بافت هاي اطراف دندان اهميت دارد .
تشخيص بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان
دندانپزشکان با ويزيت هاي دندانپزشکي منظم مي توانند بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان را در مراحل اوليه ، قبل از صدمه غير قابل برگشت استخوان ها و دندانها تشخيص دهند . اين بيماريها پيشرونده بوده و در بدو امر علائم ناراحت کننده اي ايجاد نمي کنند تا در مورد وجود مشکل به شما هشدار دهند . با اين وجود ، درد در مراحل پيشرفته و يا در بيماريهاي با پيشرفت سريع ممکن است رخ دهد . بنابراين ، آنقدر صبر نکنيد که دندان درد به سراغتان بيايد .
دندانپزشک در طول معاينات عمومي ، لثه هاي شما را از نظر مشکلات بافت هاي اطراف دندان معاينه مي کند و با استفاده از وسيله اي به نام سوند پريودونتال وارسي مي کند که آيا بافت لثه اتصال خود را از دندان از دست داده يا نه و آيا شيار بين لثه ها و دندانها عميق شده است يا خير . عمق اين پاکتها را مي توان به کمک اين وسيله اندازه گيري کرد . دندانپزشک شما ممکن است نياز به گرفتن عکس راديوگرافي پيداکند تا ببيند آيا استخوانها تخريب شده اند يا خير .
در صورت تشخيص بيماري بافت هاي اطراف دندان ، دندانپزشک تان يا شخصا" برنامه درماني را شروع مي کند يا شما را به يک پريودنتيست ارجاع مي دهد . پريودنتيست کسي است که در تشخيص ، پيشگيري و درمان بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان تخصص دارد .
اشکال مختلف درمان التهاب بافت هاي اطراف دندان
شيوه درمان بيماريهاي بافت هاي اطراف دندان بستگي به نوع بيماري و پيشرفت آن دارد .
با اين همه ، جدا از برنامه درماني رعايت بهداشت روزانه دهان براي موفقيت هر نوع درمان بافت هاي اطراف دندان ضروري است .
نخستين قدم معمولا" يک پاکسازي کامل است که ممکن است شامل جرم گيري براي برداشتن پلاک ها و جرم زير خط لثه باشد . ريشه هاي دندان را نيز مي توان براي هموار کردن سطح ريشه ها پرداخت کرد تا بافت لثه مجاور دندانها ترميم گردد . در برخي موارد به هم جفت شدگي دندانها (Occlusion ) ممکن است احتياج به تنظيم کردن داشته باشد .
براي کمک به کنترل رشد باکتريهاي زير لثه که از خود سم توليد کرده و باعث التهاب بافت هاي اطراف دندان مي شوند ، استفاده از آنتي بيوتيکها يا شستشو با مواد ضدعفوني کننده توصيه مي شود .
در صورت پيدايش پاکتهاي عميق تر ( بيش از ٤ تا ٦ ميلي متر ) ممکن است به عمل جراحي احتياج شود . اين براي دندانپزشک يا بهداشتکار دهان و دندان مشکل است که پلاک و جرم را به طور کامل از پاکتهاي عميق پاک کند . بيماران به ندرت ممکن است بتوانند آنها را تميز و عاري از پلاک نگه دارند . باقي گذاردن پاکتها زمينه را براي ايجاد عفونت و تخريب استخوان فراهم مي کند .
در صورت عميق بودن پاکت ها و تخريب استخواني ممکن است به عمل جراحي فلاپ ( Flap Surgery) ( حتياج شود تا دندانپزشک با دسترسي به ريشه دندانها بتواند جرم ، پلاک و بافت هاي بيمار را به طور کامل بردارد . در اين تکنيک لثه را از روي استخوان بلند کرده و سپس در محلي جديد يا در وضعيتي جديد از نو بخيه مي زنند تا تميز نگه داشتن آن راحت باشد .
اين عمل گاه در کنار جراحي فلاپ انجام مي گيرد . در جراحي استخوان مقداري از استخوان دور دندان را از نو شکل مي دهند . در مواردي خاص براي جايگزين کردن استخوان از دست رفته ممکن است از پيوند استخوان استفاده شود . ممکن است استفاده از بست ها ( Splints) و وسايل ديگر براي ثابت کردن موقت دندان لق و يا پس از تکميل درمان پريودونتال ضرورت يابد .
اقدامات مؤثر ديگري نيز براي جايگزين کردن بافت لثه و استخوان تخريب شده در مراحل پيشرفته بيماري در دسترس مي باشد . اين اقدامات براي مشکلات ويژه بافت هاي اطراف دندان مورد استفاده قرار مي گيرند . با دندانپزشک خود درباره درمان هايي که براي شما مناسب ترند ، صحبت کنيد .
در هر برنامه زماني براي بيماريهاي بافت اطراف دندان ، دندانپزشک شما بر اهميت برداشتن پلاک توسط مسواک زدن روزانه و پاکسازي بين دندانها تاکيد خواهد کرد .
رعايت بهداشت دهان براي جلوگيري از وخامت بيماريهاي بافت اطراف دندان يا عود آن ضروري است . به علاوه ، دندانپزشک شما مايل است که شما به دنبال يک دوره درمان فعال ، در فواصل منظم براي ويزيت مراجعه کنيد تا اطمينان يابد که اولا" شما بهداشت دهان را رعايت کنيد يا خير ، ثانيا" هر نوع پلاک يا جرم را که احيانا" در اين فاصله تجمع پيدا کرده است بردارد و ثالثا" دهان شما را وارسي کند که مطمئن شود بيماري بافت اطراف دندان شما تحت کنترل مي باشد .
ايدز ، دندانپزشکي و احتياطات همه جانبه
دندانپزشکان براي محافظت از خود ، همکاران و بيمارانشان در مقابل عفونت HIV مسئولند و بايد مطمئن باشند که سرويس پزشکي آنها بيماران را مبتلا به عفونت نميکند .
از آنجايي که گرفتن تاريخچه ومعاينات نشانگر ابتلا به عفونت HIV نمي باشد بايستي همواره در تماس با خون و ديگر مايعات بدن توجه لازم را به عمل آورد .
بنابراين دندانپزشکان بايستي همواره موارد زير را مد نظر داشته باشند :
الف ) حفاظت شخصي
۱ – استفاده از دستکش جراحي ، ماسک ، عينک و لباس محافظ و به حداقل رساندن خروج بزاق از دهان بيمار
۲ - پوشيدن دستکش مناسب حين خروج خون و ديگر مايعات دهاني و در محل وسايل آلوده به خون
۳ – هنگامي که دستکش حين کار سوراخ شد بلافاصله بايستي خارج شده ، دست ها با دقت شسته شوند و دستکش تعويض گردد . وسايل آلوده بايستي از ناحيه استريل خارج گردند .
۴ – اجازه دهيد خونريزي ناشي از نوک سوزن تداوم يابد و سپس محل را با آب و صابون بشوييد .
۵ - وسايل هر بيمار بايد استريل گردد . وسايلي که قابل استريل کردن نيستند بايستي زير آب با فشار زياد گرفته شوند و سطح آنها تميز گردد و با يک دزانفکتان مناسب سوآب شوند .
۶ – خون و بزاق قبل از تهيه راديوگرافي و قبل از پاليش بايستي از محيط دهان تميز شوند .
۷ – سردستگاه راديوگرافي و دسته دستگاه لايت کيور بايستي با کاغذ غيرقابل نفوذ پوشيده شود . کاور بايستي براي هر بيمار تعويض گردد .
۸ - محافظت در برابر صدمات تصادفات ناشي ازوسايل تيز مانند سوزن و بيستوري بايد صورت گيرد . روي چنين سرسوزني مجدداً پوشش نگذاريد ويا آن را مجدداً استفاده نکنيد و بلافاصله آن را از سر سرنگ خارج سازيد .
پس از استفاده اين وسايل بايستي در يک پوشش غيرقابل نفود قرار گرفته و حتي المقدور از حوالي منطقه کار دور شوند و عيناً مانند وسايل آلوده تميز شوند .
۹ – حوله و پارچه بلافاصله پس از استفاده در کيسه غيرقابل نفود قرار داده شود . اين وسايل نبايستي مجدداً در همان روز مورد استفاده قرار گيرند .
۱۰ – حوله ها و پارچه ها بايستي با يک دزانفکتان و آب ۷۱ درجه سانتي گراد براي مدت ۲۵ دقيقه شسته شوند . چنانچه درجه حرارت پايين تري استفاده گردد بايستي از شوينده هاي مناسب حرارت پايين استفاده شود .
۱۱ - محل آلوده به خون و يا ديگر مايعات بدن بايستي د